Yoğunluk kavramı nasıl tanımlanır
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın algılandığını anlatan bir ölçüttür; lezzet zenginliğiyle aynı şey değildir. Tadıma yakmadan girişmek doğru olur, çünkü kuru yaprağın çıplak kokusu size bir başlangıç ölçüsü verir özellikle tadıma yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir noktadır. Burada no. 1 tubos gibi tüple korunan bir kutu ve sivri uçlu tekli puro gibi tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Soğuk çekişte ağıza gelen koku ne kadar net ise aroma gücü o kadar yüksek demektir hem de bu basit adım bütün notları daha güvenilir bir temele dayandırır. Sonucu hemen yazmak gerekir, zira bellek çabucak kaybolur. Her çubuğu birkaç kez denemek yanılmayı azaltır çünkü kalabalık yerlerde ince notalar çabucak kaçırılır. Aroma gücü kendi başına kalite göstergesi değildir; sadece şiddeti gösterir. Kısacası ilk denemede acele etmemek hem de ölçütleri baştan netleştirmek işin temeli olur. Kriter belli olunca her çubuk aynı cetvelle değerlendirilir ve notlar birbiriyle tutarlı olur. Değerlendirme esnasında dikkat dağıtıcı şeyler uzakta kalırsa dikkat güçlenir.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir çubuğun aroması baştan sona aynı kalmaz; bu yüzden aroma gücünü tek bir çekişle değerlendirmek yanıltıcıdır ayrıca baştan davranıp hüküm vermek sık yapılan bir hatadır. Başlangıç bölümde koku genellikle hafif ve temiz başlar elbette bu düzen her çubukta birebir geçerli olmayabilir. No. 3 tubos tadım notları benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım kısa sürer çünkü asıl tat genellikle bu kısımda saklıdır. İkinci evrede yoğunluk çoğu zaman yükselir ve notalar koyulaşır ve çoğu zaman başlangıçtaki çekişlerden edinilen izlenim eksik olur. Petit churchills neye benzer benzeri kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha yavaş gelir nitekim bu yüzden sakin gitmek ödüllendirir. Sonlara doğru ısı yükseldiğinden acımsı tonlar öne çıkabilir nitekim ısınan yaprak kendi karakterini yalnızca orta kısımda gösterir. Üç evre için ayrı bir not yazmak daha tutarlı değerlendirme verir. Evrelerin geçişi çoğu zaman net olmaz, o nedenle kabaca üçe bölmek yeterlidir. Değişimleri yakalamak için çekiş aralığını sabit tutmak gerekir. Çok sık nefes almak sıcaklığı artırır hem de tadı çarpıtır.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Aroma gücünü puanlamak kişisel yorumu daha net hâle getirir her zaman sabit ışık ile sessiz bir köşe seçilmelidir. Bir ile beş arası giden bir skala çoğu kişi için işe yarar bu durum tadım notlarını insandan insana daha karşılaştırılabilir kılar. Bir hafif notayı, 5 de ağızda uzun süre kalan yoğun aromayı anlatır bu sayede dikkat dağılmaz ve yorum kalitesi yükselir. Petit julietas benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla düşük basamaklarda yer alır hem de sonradan bakıldığında neyi kastettiğiniz hemen hatırlanır. Petit julietas 25'lik nasıl içilir gibi aynı boydaki bir kutu ise yumuşak tonları yüzünden benzer bir puan alabilir yoksa aynı ürün iki farklı puan alabilir. Puanı yazmadan önce en az üç nefes yapmak şarttır öte yandan yarım notlar vermek fazladan bir karmaşa yaratır. Skalayı her seferinde değiştirmemek karşılaştırmayı mümkün kılar. Ölçeğin ortası genellikle tercih edilen değerdir, zira ılımlı aromalar çoğunluğu kapsar. Uçlardaki notlar yalnızca istisnai durumlarda kullanılmalıdır. Bu sayede kayıtlar ayırt edici kalır.
Çap ve duman serinliğinin aroma yoğunluğuna etkisi
Çap, yanışın sıcaklığını hem de aroma gücünü belirgin biçimde etkiler bu nedenle kül hattının eşit ilerlemesini de izlemek gerekir. İnce bir çubuk daha çabuk yanar, dolayısıyla keskin tonlar çabuk belirir nitekim ince çubuklarda sıcaklık birikimi belirgin biçimde hızlıdır. Tadımda petit royales benzeri ince ve kısa bir çubukta bunu hemen gözlemlersiniz ısınma hızı ise tadı doğrudan etkileyen bir etkendir. Kalın çubuklarda çekiş daha serin akar ve aromalar sonradan açılır hem de bu çabukluk tadın algılanma süresini kısaltır. Romeo julieta regalias londres gibi tatlılığı öne alan bir kutu bu çizgiyi güzel gösterir kül oluşumu dengesizse not bölümüne yazılmalıdır. Serin duman tadı daha okunur yapar ama gücünü düşürmez tersine geniş gövdede ısı daha uzun bir süreye yayılır. Dolayısıyla çapı kayıtlara eklemek gerekir. Değişik kalınlıklarda iki çubuğu aynı oturumda denerken önce inceyi sonra kalını içmek iyi olur. Böylece yoğun aroma hafif olanın izlenimini gölgelemez. Aradaki bekleme zamanı en az yarım saat olmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Aroma iki kanaldan algılanır: dildeki tat ve burnun duyduğu koku hâlbuki bu iki kanal karşılıklı besler fakat eş anlamlı değildir. Gücü doğru ölçmek için bu iki kanalı ayrı kaydetmek iyi olur bu fark ilk bakışta küçük gelse de sonuçları epey değiştirir. Dumanı ağızdan bırakırken burun yoluyla yavaşça çıkarmak retrohale yöntemidir örneğin ılık bir soluk kokuyu çok geniş açar. Short churchills yoğunluğu nasıl gibi kremsi bir robusto bu denemede aroma katmanını belirgin gösterir ayrıca burun tıkalıyken denenen değerlendirmeler sağlam sayılmaz. Short sports benzeri ince bir çubuk ise fındıksı tonu daha hızlı bırakır hızlı bir nefes ise ince notaları siler. Güç damakta zayıf fakat koku tarafında belirgin çıkabilir aynı şekilde çok sıcak bir öğünden hemen sonra algı körelir. Bu iki izlenimi karşılaştırmak aydınlatıcıdır; Bu iki notu ayırmak yanılgıyı önler. Acemi kişiler için ilk adımda koku yoluyla gelen ipuçlarına bakmak daha kolaydır. Zamanla damak tarafı da detay vermeye başlar. Değişik aromaları adlandırmayı denemek algıyı keskinleştirir.
Damak temizliği ve eşlikçi içecek seçimi
Ağız doyduğunda aroma gücü olduğundan düşük algılanır ayrıca yemek aralarında tadım yapacaksanız bu önlem daha da değer kazanır. Bu yüzden her denemeden önce ılık bir yudum su almak yararlı olur bu basit önlem yoğunluğun gerçek yüzünü okunmasını mümkün kılar. Wide churchills tadım notları gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa sade soda yeterlidir zira yorgun bir damak en güçlü aromayı dahi soluk gösterir. Şekersiz kahve kakao notalarını güçlendirir, tatlı içecek ise onları gölgeler üstelik çok soğuk sıvılar damağı duyarsızlaştırır hem de aroma algısını düşürür. Puritos serisi neye benzer gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün karakteri su ile daha temiz görünür bu yüzden temizlik adımı ihmal edilmemelidir. Eşlikçiyi her seferinde sabit tutmak karşılaştırmayı korur gerçekten tatlı sıvıdan hemen sonra keskin notalar gerçekte olduğundan sert görünür. Yemekten hemen sonra değerlendirme yapmak doğru olmaz. Su ve kahve haricinde sade çay de düşünülebilir; önemli olan içeceğin şekersiz olmasıdır. Ağız tazelendikten ardından birkaç dakika ara vermek faydalıdır. Aceleyle başlanan tadım çoğunlukla hatalı kalır.
Mini ve club sigarillo arasında aroma gücü
Küçük çubuk ölçüsünde yanış kısa sürdüğünden aroma değişimi daha dar bir alanda kalır ayrıca ilk izlenim bu ölçülerde çabucak silinebilir. Dolayısıyla başlangıç ve son çekişler arasındaki oynamayı yakalamak daha zordur bu yüzden küçük bir çubuk büyük boy bir ürüne göre daha dikkatli izlenmelidir. Tadımda 20 club sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk orta bölümü uzatır böylece aroma gücünü gözlemeyi rahatlatır çünkü her çekişin ağırlığı daha büyüktür. Romeo julieta 20 mini benzeri mini ölçü ise kakao tonunu hızla gösterip sona erer zira değişim uzun süre değil birkaç çekişte gerçekleşir. Mini ölçülerde iki çubuk denemek tek çubuktan daha güvenilir izlenim sunar bu nedenle düzenli ve eşit aralıklı nefes önerilir. Teneke kutu aroması başlangıçtaki ilk izlenimi belirler bu nedenle yazmayı yanış sürerken değil de hemen bitince yapmak daha rahattır. Bunu ayrıca yazmak yararlıdır. Ölçü kısaldıkça aroma ayrıntısı daralır, fakat yoğunluk algısı aynı kalabilir. Bu nedenle küçük çubuk notlarını puro notlarıyla birebir karşılaştırmamak daha doğru olur. Ayrı bölüm kullanmak işe yarar.
Tadım defteri tutmak ve aynı çubuğu tekrar denemek
Bir defalık bir tadım yoğunluk konusunda kesin bir fikir sunmaz demek ki her deneme bir öncekinin üzerine eklenir. Ruh hali, ortam ve saat izlenimi etkiler bu düzen birkaç denemeden sonra gözle görülür katkı sağlar. Bu yüzden küçük bir tadım defteri tutmak işe yarar yoksa aynı notalar defalarca yeniden keşfedilir. San cristobal 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde tadıldığında sedir tonu değişiyor mu anlaşılır ayrıca aynı ürüne dönüp göz atmak ilerlemeyi görmenizi sağlar. Bastiones kutusu tadım notları benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise yoğunluk puanının ne kadar oynadığını ortaya koyar bu durum zaman kaybına neden olur. Tarih, puro adı ile puan tabloya girilmelidir gerçekten en eski kayıtlar sonradan açıldığında ilginç farklar gösterir. Puanlar birbirinden iki basamaktan fazla fark çıkıyorsa koşullar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçeğiniz netleşir. Kayıtta kısa ifadeler uzun paragraflardan daha işlevseldir. Örneğin ikinci evre belirgin sedir kokusu gibi bir kayıt yeterli sayılır. İleride bakıldığında anlaşılır olmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Dolgunluk, dumanın ağızdaki dokusunu tarif eder; yoğunluk ise notaların belirginliğidir çünkü bu iki özellik aynı doğrultuda ilerleme etmek mecburiyetinde değildir. İkisi sıklıkla birbirinin yerine anılır, hâlbuki bağımsız değerlendirilir bu iki kavramı ayrı düşünmek sonuçta daha dürüst bir değerlendirme ortaya çıkarır. Küçük boy yumuşak puro gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olup sütlü kahve notasını belirgin taşıyabilir örneğin sert bir içim sönük bir aromayla birleşebilir. La cabaña gibi dengeli bir kutu ise orta gövdeyle badem tonunu yüksek taşır üstelik dolgun bir duman notasız da olabilir. Yani hafif içimli bir çubuk yüksek lezzet sunabilir tersi durum da mümkündür. Farkı görmek için iki ayrı not tutmak işe yarar bu sebeple tek kelimeyle güçlü demek yerine ayrı ayrı değerlendirmek önerilir. Dolgunluğa bakarak aroma gücünü hesaplamak yanlış sonuç verir. Birbirine yakın dolgunlukta iki ürün içinde yoğunluk ayrımı bulmak hassas bir iştir. Bu yeteneğin gelişmesi zaman ile tekrarlı not tutmayı ister. Nihayetinde en iyi ölçüt kişisel damak zevkiniz kalır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Oda, yoğunluk algısını en az tütün kadar şekillendirir yani en iyi tadım koşulları sabitlemekle başlar. Fazla kuru bir ortamda çubuk çabuk yanar böylece baharatlı notalar öne geçer bu nedenle oda şartlarını de kayda geçirmek yararlıdır. Çok nemli havada de çekiş tıkanır ve aroma silikleşir ısı de yaprağın ısınma hızını etkileyen ayrı bir etkendir. San cristobal la prado puro benzeri ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken ahşabın tuttuğu nemi hesaba katmak gerekir yoksa iki ayrı günde çıkan not farkı çubuktan sanılabilir. Magnífico onlu kutu nasıl içilir benzeri orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda denenirse ayrım daha doğru okunur değerlendirme günü seçerken bu etkeni unutmayın. Havalandırma odadaki kokuları azaltır, yoğun koku ise koku duyusunu bozar hâlbuki gerçek neden sıklıkla odadaki nem ya da esinti çıkar. Tadımı her seferinde benzer koşullarda yapmak en güvenilir yoldur. Kapalı bir odada koku yoğunlaşırsa ikinci çubuğun tadı yanlış algılanabilir. Kapı aralığı sağlamak genellikle yeterlidir. Hava akımı çok güçlüyse kül düzeni bozulur.